af012067: Aidsteam 2000 - Aanzet; Druk in de Weer; Het Aidsteam; Lambrechts, Chris (1999)
"Affiche uitgegeven in 1999 door het Aidsteam voor informatie over hun werking. Afbeelding recto: kleurenfoto van kantoormateriaal. Afbeelding verso: kleurenfoto's van affiches, een bloem, een muntstuk van twintig Belgische frank, een portefeuille en het Atomium. Tekst recto: Aidsteam 2000. Het Aidsteam zorgt voor een doeltreffende preventie van aids en andere soa (seksueel overdraagbare aandoeningen). Onze doelgroep zijn jongens en mannen met homoseksuele contacten. Deze folder wil u een beeld geven van de vernieuwde werking van onze organisatie in de komende drie jaar. De nadruk ligt daarbij nog meer op samenwerking en integratie. We maken een onderscheid tussen Kerntaken en Programma's. Kerntaken zijn afgestemd op de hele doelgroep jongens en mannen met homoseksuele contacten in Vlaanderen. Het zijn activiteiten die het Aidsteam zelf uitvoert. Daarnaast werken we ook Programma's uit. Zij richten zich tot bijzondere groepen. Het is de bedoeling dat een Programma op termijn door een andere organisatie wordt overgenomen. Het Aidsteam doet al dit werk niet alleen. Daarom geven we u ook een beeld van onze Partners waarmee we op het terrein samenwerken. Tot slot verduidelijken we enkele Uitgangspunten waarvan we vertrekken. Zij sluiten aan bij het Strategisch Plan voor preventie en zorg, een Vlaams antwoord op de problematiek van aids en soa. Dit beleidsplan werd in 1997 uitgewerkt door experten uit het aidswerkveld - waaronder het Aidsteam. Kerntaken. Partners. vast team. Bij het Aidsteam werken negen vaste krachten. De beleidsmedewerker verzamelt wetenschappelijke informatie en is verantwoordelijk voor de inhoudelijjke uitwerking en begeleiding van nieuwe projecten. Er zijn vier projectbegeleiders. Zij begeleiden de vrijwilligers, bewaken de doelstellingen en werken nieuwe voorstellen verder uit. Drie secretariaatsmedewerkers staan borg voor een goede administratieve ondersteuning. De directeur zorgt er tenslotte voor dat alle activiteiten optimaal op elkaar zijn afgestemd en onderhoudt de externe contacten. De deskundigheid van het hele medewerkersteam wordt op peil gehouden door deelname aan binnen- en buitenlandse studiedagen, het organiseren van bijscholing, uitwisseling van ervaring met Europese zusterorganisaties en zelfstudie. Studiewerk. Het Aidsteam volgt de ontwikkelingen rond aids en soa op de voet door studie van wetenschappelijke literatuur en een grondige terreinverkenning. Op basis van deze informatie ontwerpen we nieuwe Programma's en beleidsplannen. We onderzoeken welke strategie de meeste kansen biedt om een bepaald doel te bereiken. We gebruiken daarvoor ons piramide-model. Het stelt de verhouding voor tussen het publiek dat je kan bereiken en de omvang van het effect. Acties die nieuw gedrag willen aanleren bereiken doorgaans een kleiner publiek dan activiteiten, die enkel nieuwe informatie willen overdragen. Diepgang. Bereik met een activiteit. In 1997 hebben we veel energie in de veilige relatie-campagne geïnvesteerd. Deze campagne ondersteunt voor het eerst ook de keuze om binnen een vaste relatie condooms weg te laten. Voorwaarden zijn, dat beide partners duidelijke afspraken maken en zich laten testen. Literatuurstudie, overleg met collega-organisaties en groepsgesprekken met homomannen gingen de nieuwe boodschap vooraf. Naast posters en kaartjes hebben we een uitgebreide brochure samengesteld. Veilig vrijen in relaties komt ook aan bod in gesprekken op openbare ontmoetingsplaatsen. Tijdens de Lust en Liefde avonden gaan we uitgebreid in op communicatie in vaste relaties. Voor de nabije toekomst staat een campagne rond Hepatitis B in de steigers. Hepatitis komt immers ook veel bij homoseksuele mannen voor. Productontwikkeling. De voorbereiding van ons preventiewerk vraagt meestal meer tijd dan de uitvoering ervan. De uitwerking van een product zoals een nieuwe folder, een vormingsavond of zelfs een nieuwe manier om mensen aan te spreken, gebeurt volgens de zes stappen van ons ontwikkelingsschema. In stap 1 bepalen we het doel en kiezen we een strategie: wat willen we bereiken? Naar welke groep willen we ons daarbij richten? Hoe pakken we het aan? Stap 2 is het uitwerken van de actie met marketingtechnieken die ook de commerciële wereld gebruikt. In overleg met de doelgroep gaan we na hoe we de boodschap het best verpakken en waar en wanneer we onze plannen best uitvoeren. Bij stap 3 testen we de actie uit op beperkte schaal. Op basis van de resultaten stellen we de actie bij. Vervolgens gaat het materiaal in productie: stap 4. Stap 5 is de uitvoering. Die gebeurt meestal door onze vrijwilligers. Stap 6 tenslotte is een aangepaste manier van evalueren. We gaan na of we de doelstelling halen en of we het doel van de actie moeten bijstellen. Op dat ogenblik is de cirkel rond. In 1996 en 1997 hebben we op deze manier een pilootprojest naar kansarmen opgezet. We deelden daarbij portefeuilles uit, met twee condooms, zakjes glijmiddel en een stripverhaaltje. De tekeningen maken duidelijk hoe men veilig kan vrijen. Het taalgebruik is afgestemd op een doelgroep die het moeilijk heeft met geschreven boodschappen. Er zit ook een goed geïllustreerde gebruiksaanwijzing voor condooms en een telefoonkaart met het nummer van de Aidstelefoon bij, zodat de stap om te bellen kleiner wordt. doelgroep. Vele medewerkers behoren tot de doelgroep mannen met homoseksuele contacten. Daardoor slaagt het Aidsteam er in om optimaal rekening te houden met de maatschappelijke positie van homoseksuelen. Organisaties van homoseksuele mannen en lesbische vrouwen, zoals de Federatie Werkgroep Homoseksualiteit, zijn daarbij onze bondgenoten. Ook uitbaters van bars en sauna's zijn onze partners. Tijdens onze bezoeken aan de uitgaansgelegenheden vragen we hen naar hun specifieke noden en die van hun klanten. We praten rechtstreeks met jongens en mannen met homoseksuele contacten. We vragen hun reactie op ontwerpen voor nieuwe campagnes. Dat kan beknopt in de vorm van een vragenlijst, of uitgebreider in een groepsgesprek rond een bepaald thema. vrijwilligers. Het werken met vrijwilligers is een bewuste keuze. Op die manier blijven we in contact met het werkveld. Bijna al onze vrijwilligers zijn homoseksuele mannen. Iedereen heeft zijn eigen persoonlijkheid en zijn eigen sterke punten; op die manier vullen we elkaar ook aan. Al onze medewerkers krijgen een opleiding en een degelijke begeleiding. Gemiddeld zijn er dertig vrijwilligers actief. Ze bezoeken uitgaansgelegenheden, houden gesprekken op openbare ontmoetingsplaatsen en begeleiden vormingsavonden. Ondanks het positieve imago van het Aidsteam, blijft het een voortdurende uitdaging om voldoende vrijwilligers te vinden. Kandidaten zijn altijd welkom! Ook de leden van de raad van bestuur werken op vrijwillige basis mee. Negen deskundigen met aanvullende opleidingen en achtergronden volgen op hun maandelijkse bijeenkomsten de geplande en uitgevoerde acties op. Overdracht. Alle ervaring die we hebben opgedaan, is steeds beschikbaar voor onze collega's. Van in het begin heeft het Aidsteam aanvullend gewerkt. Indien een andere organisatie beter geplaatst blijkt om een taak op zich te nemen, zorgen we voor de overdracht van ervaring en kennis, vertrekkend van vijf uitgangspunten. Toegevoegde waarde betekent dat we door het overdragen van activiteiten meer mensen kunnen bereiken of dat dit op een meer doeltreffende manier kan. Interactie zorgt ervoor dat de partners die de activiteit overnemen, een product in hun handen krijgen dat bij hen past. Daarom proberen we hen zo vroeg mogelijk bij het uitwerken van een activiteit te betrekken. Randvoorwaarden moeten vervuld zijn, zodat de partner de activiteit optimaal kan verderzetten. We onderzoeken wat daar voor nodig is (bijkomende middelen, opleiding van medewerkers...) en helpen hen bij het zoeken naar oplossingen. Ondersteunging is noodzakelijk. Zo kan één van de teamleden een tijdlang één of twee dagen per week ter plaatse met de partner samenwerken. Stapsgewijs. Vaak duiken problemen pas op als men de activiteit start. Ook dan moet de partner nog op onze ondesteuning kunnen terugvallen. Als we geen rekening houden met deze principes, lopen we het gevaar dat de partner afhaakt, of dat we geen partner vinden. De Seropositievenlijn (een telefonische hulplijn, bemand door mensen met hiv) en het Vrijbewijs (een gadget dat er uitziet als een rijbewijs en een condoom met gebruiksaanwijzing bevat) zijn enkele voorbeelden van initiatieven die wij hebben ontwikkeld en die andere organisaties nu ter harte nemen. Uitvoering. We bedenken niet alleen acties, we voeren ze ook uit. Reeds meer dan tien jaar verspreidt het Aidsteam folders, posters en condooms in het homomilieu. Aan de homobars bieden we nieuwe condoomverdelers aan, zodat bezoekers er condooms en glijmiddel voor een lage prijs kunnen kopen. Onze 'Condoman' deelt condooms én glijmiddel uit. Een quiz op fuiven toetst de kennis omtrent hiv (het aidsvirus), aids en preventie. Vanaf 1999 zal onze informatie toegankelijk zijn via eigen en verwante websites op Internet (www.aidsteam.be). Sommige mannen zoeken (seksuele) contacten op openbare ontmoetingsplaatsen zoals parken,parkings en duinen. Sinds zes jaar spreken onze vrijwilligers jaarlijks ongeveer 500 bezoekers aan. Ze praten over hoe je het ook in moeilijke omstandigheden veilig kan houden. De gesprekken duren gemiddeld twintig minuten. Al deze activiteiten noemen we de basiscampagne. Een nieuwe jaarcyclus moet door een betere spreiding geïnteresseerde vrijwilligers voortaan in staat stellen zowel gesprekken te voeren als bars te bezoeken. Ook in 1997 hebben we meer dan 130 uitgaansgelegenheden voor homo's tweemaal bezocht en preventiemateriaal verspreid op 74 homofuiven. Een pilootproject naar sauna's voorziet bijscholing voor uitbaters en personeel. Met lage prijzen voor condooms en glijmiddel proberen we sauna-uitbaters te stimuleren om hun klanten van gratis materiaal te voorzien. Op openbare ontmoetingsplaatsen zijn er in 1997 640 gesprekken gehouden, dank zij het uitzonderlijk hoog aantal vrijwilligers dat dit jaar aan de slag ging. Dit is niet altijk vanzelfsprekend, want het houden van deze gesprekken is geen makkelijke opdracht. collega's. Het Aidsteam werkt samen met de andere Vlaamse aidsorganisaties. We ontmoeten elkaar en andere organisaties geregeld tijdens het Aidsoverleg. Het Aidsteam neemt deel aan zowat elke werkgroep rond aidspreventie in Vlaanderen. Voor het prostitutieproject hebben we een samenwerkingsovereenkomst gesloten met Adzon, de werking naar jongensprostitutie in Brussel. De Universiteit Gent steunt ons bij het wetenschappelijk onderbouwen van onze activiteiten. We werken ook samen met Ex Aequo - onze Franstalige zusterorganisatie in Brussel - en onze buitenlandse collega's. Met de Nederlandse SAD/Schorerstichting onderhouden we reeds jaren nauwe contacten. Het Aidsteam ligt mee aan de basis van een Europees samenwerkingsprogramma voor organisaties die werken rond aids en homoseksualiteit. (sic!) Tekst verso: Programma's. Uitgangspunten. Vrijschool en Lust en Liefde. Jonge homoseksuelen beleven niet alleen hun coming out, wanneer ze voor hun omgeving hun seksuele geaardheid naar buiten brengen. Ze doen ook hun coming in: ze zetten voorzichtig hun eerste stappen in het homomilieu en knopen relaties aan. Het is daarbij niet altijd vanzelfsprekend om veilig te vrijen. Stel dat je het onderwerp niet ter sprake durft te brengen, omdat je partner dan denkt dat je hem niet vertrouwt. Om jonge homoseksuelen met weinig seksuele ervaring op dergelijke situaties voor te bereiden, hebben we in 1996 de Vrijschool uitgewerkt. We werken met een quiz, korte rollenspellen en een getuigenis van een homojongen met hiv. In 1997 hebben we de Lust en Liefde avond opgezet, als een vervolg op de Vrijschool. Deze avond is afgestemd op jonge homoseksuelen die reeds enige ervaring met relaties hebben. Als ik een vaste vriend heb, wanneer kan ik dan met hem vrijen zonder condoom? Hoe komen we gezamenlijk tot een oplossing, die voor ons beiden bevredigend is? Met stellingen en discussies leiden twee vrijwilligers het gesprek over veilig vrijen, relaties, verliefdheid en vertrouwen in goede banen. We verbeteren beide methodieken voortdurend tijdens de uitvoering, onder meer op basis van de resultaten van een effectevaluatie in samenwerking met de Universiteit Gent, die begin 1999 wordt afgerond. De reacties van het publiek op beide programma's zijn alvast enthousiast. 97 % van de deelnemers raadt de activiteit aan vrienden en kennissen aan. De laatste jaren hebben homojongeren met veel enthousiasme eigen groepen opgericht. Via hun vereniging Wel Jong, Niet Hetero zijn ze vanaf het begin bij de uitwerking van dit Programma betrokken. Emancipatie. Het Aidsteam werkt niet voor, maar mét de doelgroep. We betrekken homoseksuele mannen systematisch bij de ontwikkeling van activiteiten. Maar ook wat de inhoud van de preventie betreft, vertrekken we van het zelfbeschikkingsrecht van elk individu. Na tien jaar campagnes hebben we nood aan een nieuwe manier van preventie voeren. Preventieboodschappen zijn soms weinig emancipatorisch: we helpen mensen niet om zelf de gezonde keuze te maken, we maken ze in hun plaats. Daarom startte eind 1997 onze veilige relatie-campagne. Het Aidsteam gaat er van uit dat mensen wel degelijk in staat zijn om gezonde beslissingen te nemen. Een stevige relatie kan bijvoorbeeld de discussie over al dan niet condoomgebruik gerust doorstaan. Het is aan de doelgroep zelf om uit te maken of een bepaalde strategie voor hen haalbaar is, of niet. Sekswerk. Sinds 1997 loopt er een Programma naar jongensprostitués in Brussel. Deze jongeren zijn bijzonder kwetsbaar als het om de overdracht van hiv gaat. Dit milieu is echter een bijzonder moeilijk werkterrein. Het werk wordt bemoeilijkt door het overwegend kortetermijndenken van de jongens, vaak in beslag genomen door geldzorgen of juridische problemen. Het gaat hier bovendien om een sterk wisselend aantal jongeren, die eerder terughoudend zijn ten opzichte van hulpverlening. Om de meest geschikte werkwijze te onderzoeken, verkende een projectbegeleider begin 1997 het terrein aan de hand van een literatuurstudie en werkbezoeken in Vlaanderen en Nederland. Vervolgens ging zij het kennisniveau van de jongens omtrent aids na aan de hand van een enquête. Onze partner is Adzon, de enige organisatie die zich in de hoofdstad naar prostitutiejongens richt. Het is de bedoeling om de preventie in het bestaande straathoekwerk in te passen. Het Programma beschikt over een eigen Stuurgroep, waarvan medewerkers van het Aidsteam en Adzon, Stratelis, Pas Op en andere deskundigen deel uitmaken. Zo willen we de doorstroming van informatie en deskundigheid bevorderen. In 1998 proberen we een nieuwe werkwijze uit met Hepatitis B-vaccinatie als invalshoek. We willen daarmee de aandacht van de prostitutiejongens voor hun gezondheid verhogen. We gaan ook na of het haalbaar is een bescheiden vorm van sociale vaardigheidstraining voor de doelgroep uit te werken. Kwaliteit en vernieuwing. Hoe meer we over de verspreiding van aids weten, hoe complexer de preventie wordt. Het volstaat niet langer om het publiek een waarschuwende folder in de handen te stoppen. Om de nodige gedragsverandering te stimuleren en te onderhouden, moeten we telkens nieuwe invalshoeken zoeken, die rekening houden met de specifieke situatie van een bepaalde groep mensen. Een voorbeeld hiervan is onze portefeuille voor kansarmen. Zoals al onze acties ging ook hier de ontwikkeling van het nieuwe materiaal hand in hand met een grondige voorbereiding. Een goede wetenschappelijke onderbouw en een externe doorlichting van onze organisatie zorgen voor een werking die borg staat voor kwaliteit. Positieve benadering van seksualiteit. Aids heeft seksualiteit ongetwijfeld meer bespreekbaar gemaakt. Aan de andere kant heeft het ook een schaduw geworpen op de beleving van seksualiteit. Hoewel we waarschuwen voor de gevolgen van onveilig vrijen, willen we er ook over waken seksualiteit niet nodeloos te problematiseren. De Bravo-campagne uit 1995 wilde de doelgroep feliciteren met een bijzonder grote gedragsverandering, eerder dan opnieuw een waarschuwend vingertje op te steken. Als we er niet voor zorgen dat mensen plezier beleven aan seksualiteit, is de aidspreventie bij voorbaat gedoemd om te mislukken. Positieve seks. In 1998 hebben we een grondige terreinverkenning en literatuurstudie voltooid over de leefwereld, wensen en noden van homomannen met hiv. Mensen met hiv hebben met de nieuwe medicatie niet minder behoefte aan opvolging en ondersteuning, maar juist meer. De stress die de inname van medicijnen met zich meebrengt, vormt een voortdurende bedreiging voor het volhouden van de behandeling. De verbeterde levensverwachting heeft ook effect op de beleving van hun seksualiteit. In ons land weet naar schatting minstens twee derde van de mensen die hiv hebben dat ze seropositief zijn, omdat ze op eigen verzoek of op een meer ongepaste wijze getest werden. Toch zijn er nauwelijks preventie-initiatieven die zich specifiek richten tot deze doelgroep. Mensen met hiv hebben recht op een degelijke begeleiding, ook op het vlak van hun seksualiteit. We willen de verantwoordelijkheid voor de preventie niet doorschuiven naar de positieve partner. Veilig vrijen doe je uiteindelijk altijd met twee. Het gaat er om hoe we de preventie kunnen vertalen naar iedereen die ze nodig heeft. De wereld van mannen en vrouwen ziet er daarbij anders uit, en dat geldt ook voor mensen mét hiv en mensen zonder hiv. De methode van het actie-onderzoek geeft ons de kans om de doelgroep maximaal in de ontwikkeling van het Programma te betrekken. Als partners voor dit Programma rekenen we op de HIV-Vereniging Vlaanderen en de aidscentra van grote hospitalen. De meeste mensen met hiv komen daar regelmatig op consultatie bij hulpverleners en medisch personeel. Deze gesprekken zijn een mogelijk kader om ook op het vlak van veilig vrijen ondersteuning op maat aan te bieden. Capital Target. Eén op drie van de mensen met hiv in België verblijft in Brussel. Onder hen zijn er heel wat niet-Belgische inwoners, onder meer afkomstig uit Centraal Afrika. Onder de niet-Belgische jongens en mannen in Brussel, werd één op drie besmet via homoseksueel contact. Er heerst een groot taboe op homoseksualiteit bij deze groep. We moeten dus uiterst terughoudend te werk gaan en zoeken naar invalshoeken die eigen zijn aan de Afrikaanse cultuur. Het zal nodig zijn om de preventie op te zetten binnen een ruimer verband van cultuurgevoelige hulpverlening. We onderzoeken of we brochures kunnen verspreiden in de taal van de doelgroep, met informatie over de gezondheidsaspecten van homoseksuele handelingen. Verder gaan we na of de organisaties binnen de Afrikaanse gemeenschap in Brussel zelf bereid zijn mee te werken. Het lijkt aangewezen enkele individuen met homoseksuele contacten te zoeken, die bereid zijn de rol van peer educator op te nemen binnen hun eigen groep. In 2000 start de terreinverkenning met een literatuurstudie. Ook peilen we in de ons omringende landen naar soortgelijke initiatieven. Als partners denken we aan de Service Social des Etrangers in Brussel en het project hiv- en aidspreventie bij niet-Belgen van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen. Integratie. Aids wordt meer en meer een sociaal probleem en minder een medisch probleem. Daarom wordt aids in vele gevallen best gekaderd binnen een ruimere benadering van gezondheidsbevordering. Het Aidsteam wil aanvullend werken op de bestaande organisaties en hen ondersteunen bij het invullen van hun concrete taak op het vlak van preventie. Zo werd de Veilig Vrijen Toernee, een vormingsavond voor jongeren buiten schoolverband, in 1993 overgedragen aan de Federatie van Jongeren Informatie- en Advies Centra. Deze integratie is echter een werk van lange adem. Het is niet vanzelfsprekend voor instanties als het onderwijs of het gezondheidsapparaat om bijvoorbeeld een thema als homoseksualiteit open te bespreken. Aidsteam 2000. In 1987 is het Aidsteam gestart als aidsorganisatie die zich tot het brede publiek richtte. We kozen voor een actieve aanpak en zetten zelf de stap naar onze doelgroep. Met de nodige dosis idealisme en enthousiasme kwam de Aidsbus tot stand. Op twee jaar tijd reed de bus bijna driehonderd keer uit en bracht zo de aidsproblematiek dichter bij de Vlamingen. De Aidsbus is slechts één van de tientallen initiatieven die het Aidsteam de voorbije twaalf jaar heeft ontwikkeld. In 1989 komen de eerste vaste medewerkers in dienst. Wanneer de Vlaamse overheid in 1992 een aantal aidsprojecten voor een periode van drie jaar goedkeurt, kunnen we een planning op middellange termijn opstellen. Het jaar daarop besluit het Aidsteam zijn doelgroep af te bakenen. Aids is een potentieel risico voor iedereen, maar in de praktijk is twee derde van alle Belgische mannen met hiv besmet via homoseksueel contact. Onze organisatie wordt betoelaagd door de Vlaamse Minister voor Volksgezondheid. De Vlaamse Gemeenschap zorgt voor meer dan 90 % van onze werkingsmiddelen. Ook de Stad Antwerpen geeft ons een toelage en steunt ons extra bij het opzetten van pilootprojecten. Het Aidsteam krijgt giften van sympathisanten, zoals The Boots, Kappers Knippen Tegen Aids of de Werkgroep Ouders van Homoseksuelen Oost-Vlaanderen. Het Aidsteam wil zijn beperkte middelen zo doeltreffend mogelijk inzetten. Hoewel aids meer en meer van de publieke agenda verdwijnt, is het nog te vroeg om van een overwinning te spreken. We moeten er dan ook nog minstens enkele jaren mee doorgaan. Ons werk is maar mogelijk dankzij de inzet van al onze medewerkers, collega's, partners, de doelgroep en de overheid. Wij danken u alvast voor uw gewaardeerde steun - nu en in de toekomst... Bel (03)238 61 61, fax (03)238 05 04, e-mail (aidsteam@village.uunet.be) of schrijf ons (Tolstraat 13 2000 Antwerpen). verantwoordelijke uitgever: Chris Lambrechts, Tolstraat 13, 2000 Antwerpen. Vormgeving en produktie: Aanzet, Gent. Gedrukt op gerecycleerd papier. Het Aidsteam is een erkend Netwerk-project. Oktober 1998. Druk in de Weer. (sic!) FULL TEXT AVAILABLE AT AMSAB-ISH"